जेव्हा आकार, रंग किंवा संख्या एका विशिष्ट क्रमाने पुन्हा पुन्हा येतात, तेव्हा त्याला आकृतिबंध (Pattern) असे म्हणतात. मुक्तहस्त आकृत्यांचा वापर करून आपण विविध नक्षी तयार करू शकतो.
आकृतिबंध ओळखण्यासाठी त्यातील 'पुनरावृत्ती होणारा घटक' शोधणे महत्त्वाचे असते. एकदा का तो घटक सापडला की आपण तो क्रम पुढे वाढवू शकतो.
मुक्तहस्त वक्र रेषा आणि ठिपके वापरून तयार केलेला एक सुंदर आकृतिबंध.
पट्टी किंवा कंपासचा वापर न करता हाताने काढलेल्या आकृत्यांना मुक्तहस्त आकृत्या म्हणतात. उदा. लाटा, वेली, पाने इत्यादी. यांचा वापर करून तयार केलेले क्रम म्हणजे मुक्तहस्त आकृतिबंध.
आकृतिबंधाचा 'गाभा' (Core) शोधा. म्हणजे सुरुवातीचे कोणते आकार वारंवार येत आहेत ते पहा.
मुक्तहस्त आकृत्या काढताना त्यांचा आकार खूप लहान-मोठा झाल्यास आकृतिबंध स्पष्ट दिसत नाही. आकारात समानता राखण्याचा प्रयत्न करा.
◯ ▲ ▲, ◯ ▲ ▲, ◯ ▲ ▲ ▲, ____
नियमबद्ध मांडणी म्हणजे आकृतिबंध. मुक्तहस्त आकृत्यांच्या सरावामुळे एकाग्रता वाढते आणि नक्षीकाम अधिक चांगले जमते.