भागाकार म्हणजे एका मोठ्या संख्येचे समान भाग करणे. ही गुणाकाराच्या अगदी उलट क्रिया आहे. दैनंदिन जीवनात वस्तूंचे समान वाटप करण्यासाठी आपण भागाकार या क्रियेचा वापर करतो.
भागाकार समजून घेण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या संज्ञा लक्षात ठेवा:
| संज्ञा | अर्थ |
|---|---|
| भाज्य (Dividend) | ज्या संख्येला भागायचे आहे ती संख्या. |
| भाजक (Divisor) | ज्या संख्येने भागायचे आहे ती संख्या. |
| भागाकार (Quotient) | भागाकार करून आलेले उत्तर. |
| बाकी (Remainder) | भाग दिल्यावर उरलेली संख्या. |
शाब्दिक उदाहरणे सोडवताना दिलेल्या माहितीवरून भागाकार क्रिया ओळखणे महत्त्वाचे असते. 'समान वाटणी', 'एकाची किंमत काढणे' असे शब्द आल्यास भागाकार करावा.
कोणत्याही संख्येला 10 ने भागल्यास, त्या संख्येचा एकक स्थानचा अंक हीच 'बाकी' असते आणि उर्वरित अंक 'भागाकार' असतो. उदाहरण: 459 ÷ 10 मध्ये भागाकार 45 आणि बाकी 9 येते.
शून्याने भागणे: कोणत्याही संख्येने शून्याला भागले तर उत्तर नेहमी शून्य येते, पण शून्याने कोणत्याही संख्येला भागता येत नाही.
भागाकार ही गुणाकाराची उलट क्रिया आहे. अचूक भागाकार करण्यासाठी किमान 30 पर्यंतचे पाढे पाठ असणे आवश्यक आहे. भाज्य = भाजक × भागाकार + बाकी या सूत्राने उत्तर तपासावे.